Menu
Już 8 lipca 2026 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektorzy PIP uzyskają nowe uprawnienia. Zmianie ulegnie również procedura kontroli. Jakie są najważniejsze zmiany z perspektywy praktyki przedsiębiorców – o tym w niniejszym artykule
Kontrowersyjna, wielokrotnie zmieniająca swój zakres i budząca wiele kontrowersji wśród przedsiębiorców nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jest tuż za rogiem. Jednakże ostateczna wersja nowelizacji okazała się dużo mniej rygorystyczna i rewolucyjna niż dotychczasowe zapowiedzi. Kluczową zmianą jest przyznanie okręgowemu inspektorowi pracy uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy.
Dotychczas inspekcja mogła jedynie kierować sprawy do sądu pracy i oczekiwać na rozstrzygnięcie. Po wejściu nowych przepisów okręgowy inspektor pracy będzie mógł samodzielnie wydać decyzję uznającą, że osoba zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej lub kontraktu B2B w rzeczywistości wykonuje pracę w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy.
Co jednak istotne taka decyzja nie będzie wydawana automatycznie w przypadku stwierdzenia naruszeń. Inspektorzy otrzymają uprawnienie w ramach którego będą mogli wydać polecenie usunięcia naruszeń – tj. w przypadku gdy stwierdzą że w danej umowie faktycznie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy to będą mogli oni:
Zatem przedsiębiorcy preferujący kontynuację współpracy na podstawie umów cywilnoprawnych zasadniczo nadal, nawet w przypadku stwierdzenia naruszeń będą mieli prawo niejako naprawienia swoich błędów i uniknięcia przekwalifikowania umowy łączącej ich z kontrahentem na umowę o pracę. Kluczowe będzie zachowanie wyznaczonego terminu i precyzyjne sformułowanie nowy postanowień umownych, tak by faktycznie odpowiadały charakterowi tych umów, bez uwzględniania w nich postanowień typowych dla stosunku pracy.
Dopiero w przypadku gdy w wyznaczonym przez inspektora terminie nie dojdzie do usunięcia stwierdzonych naruszeń, będzie mógł on wydać decyzję administracyjną w której samodzielnie dokona przekwalifikowania umowy co do której ma zastrzeżenia na umowę o pracę. W takiej decyzji inspektor określi podstawowe elementy stosunku pracy, tj. miejsce wykonywania pracy, rodzaj umowy o pracę, wymiar umowy o pracę, jak i wysokość wynagrodzenia.
Od decyzji inspektora dotyczącej przekwalifikowania umowę na stosunek pracy służyć będzie odwołanie do sądu pracy w terminie 30 dni od daty wydania przedmiotowej decyzji. W przypadku złożenia odwołania wstrzymuje się wykonalność tej decyzji do czasu rozpatrzenia odwołania.
Kluczową wątpliwością pozostaje ustalenie na jakich kryteriach będą opierali się inspektorzy PIP podczas analizy czy konkretne umowy faktycznie naruszają obowiązujące przepisy. Z całą pewnością jednak nadal aktualne będą okoliczności w jakich obecnie sądy bazują przy ocenie umów. Zatem nadal najważniejsze pozostaje by nie mieszać stosować postanowień typowych dla umowy o pracę w umowach cywilnoprawnych. Jednakże to jakie będzie podejście tak samej Państwowej Inspekcji Pracy jak i linia orzecznicza sądów w odwołaniach pokażą dopiero jak przepisy te będą działać w praktyce. Na to jednak trzeba będzie poczekać co najmniej kilka miesięcy.
Nowe przepisy przewidują również rozszerzenie narzędzi kontrolnych PIP. Inspekcja uzyska szerszy dostęp do danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administrację Skarbową. Umożliwi to bardziej skuteczne identyfikowanie przedsiębiorców, u których mogą występować nieprawidłowości w zakresie zatrudnienia. Dodatkowo kontrole będą mogły być prowadzone zdalnie, a dokumentacja kontrolna będzie mogła być przekazywana elektronicznie.
Ważną nowością jest także zwiększenie wysokości kar jakie mogą być nakładane przez inspektorów w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów – tj. zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. Po nowelizacji potencjalna kara może wynieść nawet 60.000 zł.
Co jednak istotne przepisy przewidują okres abolicyjny, który sprowadza się do tego, że Pracodawca, który w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji dobrowolnie przekształci umowę cywilnoprawną w umowę o pracę, nie podlega odpowiedzialności wykroczeniowej z tytułu zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną. Zatem najbliższy rok przedsiębiorcy powinni wykorzystać na potrzeby weryfikacji swoich umów i upewnienia się, że nie grozi im odpowiedzialność z tego tytułu.
Dopiero w przypadku gdy w wyznaczonym przez inspektora terminie nie dojdzie do usunięcia stwierdzonych naruszeń, będzie mógł on wydać decyzję administracyjną w której samodzielnie dokona przekwalifikowania umowy co do której ma zastrzeżenia na umowę o pracę. W takiej decyzji inspektor określi podstawowe elementy stosunku pracy, tj. miejsce wykonywania pracy, rodzaj umowy o pracę, wymiar umowy o pracę, jak i wysokość wynagrodzenia.
Zapraszamy do kontaktu
© 2026 Optymalni
