Rozpoczęcie własnego biznesu lub chęć legalnego dorobienia po godzinach nie zawsze wiąże się z koniecznością zakładania jednoosobowej działalności gospodarczej i opłacania comiesięcznych składek ZUS. Dla osób, które chcą przetestować swój pomysł na mniejszą skalę, ustawodawca przewidział rozwiązanie w postaci działalności nierejestrowanej. W 2026 roku zasady jej prowadzenia stały się znacznie korzystniejsze dzięki zmianie sposobu obliczania limitu przychodów.
Czy prowadząc działalność bez rejestracji, można sprzedawać usługi innym firmom? Kiedy powstaje obowiązek zgłoszenia do ZUS lub rejestracji do VAT? I co dzieje się w sytuacji, gdy biznes zaczyna przynosić wyższe zyski niż zakładano?
Przyjrzyjmy się najważniejszym zasadom.
Z działalności bez rejestracji może skorzystać osoba fizyczna, która spełnia łącznie następujące warunki:
Od 1 stycznia 2026 roku limit przychodów uprawniający do prowadzenia działalności nierejestrowanej jest ustalany w ujęciu kwartalnym, a nie miesięcznym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wynosi on 225% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Ponieważ minimalne wynagrodzenie w 2026 roku wynosi 4 806 zł brutto, maksymalny przychód w jednym kwartale kalendarzowym wynosi 10 813,50 zł.
Zmiana sposobu liczenia limitu z miesięcznego na kwartalny daje sprzedawcom i usługodawcom znacznie większą elastyczność. Pojedynczy miesiąc z wyższą sprzedażą – na przykład w okresie przedświątecznym lub podczas sezonowego wzrostu zamówień – nie powoduje automatycznej utraty prawa do działalności nierejestrowanej, o ile w całym kwartale kalendarzowym (styczeń–marzec, kwiecień–czerwiec, lipiec–wrzesień, październik–grudzień) łączny przychód zmieści się w kwocie 10 813,50 zł.
Weryfikując limit 10 813,50 zł, należy brać pod uwagę przychód należny, a nie wyłącznie środki faktycznie otrzymane na rachunek bankowy lub w gotówce. Zgodnie z ustawą o PIT przychodem należnym są kwoty należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów oraz udzielonych bonifikat i skont.
Należy pamiętać, że ustawowy próg odnosi się do przychodu, a nie dochodu. Na etapie badania limitu nie odejmuje się zatem kosztów zakupu towarów, materiałów czy opakowań.
Brak obowiązku wpisu do CEIDG nie oznacza całkowitego braku wymogów formalnych. Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną zobowiązana jest do:
Przepisy nie narzucają urzędowego wzoru ewidencji sprzedaży. Można ją prowadzić w formie papierowej (np. w zeszycie) lub elektronicznej (np. w arkuszu kalkulacyjnym).
Zapisów należy dokonywać na bieżąco – za dany dzień, nie później niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. Prawidłowo prowadzona ewidencja powinna zawierać:
Rzetelne prowadzenie ewidencji ma kluczowe znaczenie dowodowe. W przypadku braku ewidencji lub prowadzenia jej w sposób nierzetelny organ podatkowy może określić wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania.
Przy sprzedaży na rzecz osób prywatnych nie ma obowiązku automatycznego dokumentowania każdej transakcji rachunkiem lub fakturą. Obowiązek ten powstaje jednak wtedy, gdy nabywca zgłosi takie żądanie w terminie 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę.
Na rachunku lub fakturze uproszczonej (wystawianej przez podatnika zwolnionego z VAT) należy wskazać:
Przychody z działalności nierejestrowanej kwalifikowane są jako przychody z innych źródeł (art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT). W trakcie roku podatkowego nie opłaca się od nich miesięcznych ani kwartalnych zaliczek na podatek dochodowy.
Rozliczenia dokonuje się raz w roku w zeznaniu podatkowym PIT-36 (składanym do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym). W dedykowanej części formularza wykazuje się:
Dochód ten podlega opodatkowaniu według skali podatkowej (12% do progu 120 000 zł dochodu rocznie oraz 32% od nadwyżki ponad ten próg). Jeżeli podatnik nie osiąga w danym roku innych dochodów opodatkowanych według skali (np. z umowy o pracę), może w pełni skorzystać z kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł.
Kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu w działalności nierejestrowanej budzi w praktyce najwięcej wątpliwości i zależy bezpośrednio od przedmiotu wykonywanych czynności.
W przypadku sprzedaży towarów (np. rękodzieła, wyrobów cukierniczych, odzieży czy produktów cyfrowych) nie powstaje żaden tytuł do ubezpieczeń w ZUS. Sprzedawca nie opłaca ani składek społecznych, ani składki zdrowotnej.
Odmiennie kształtuje się sytuacja przy świadczeniu usług (np. korepetycji, usług graficznych, marketingowych czy sprzątania). Zgodnie ze stanowiskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umowa o świadczenie usług, która nie jest uregulowana innymi przepisami, traktowana jest na gruncie ubezpieczeń społecznych jak umowa zlecenia (art. 750 Kodeksu cywilnego).
W rezultacie, jeżeli osoba prowadząca działalność nierejestrowaną wykonuje usługę na rzecz innego podmiotu (szczególnie przedsiębiorcy lub spółki), podmiot zlecający usługę pełni rolę płatnika składek i ma obowiązek zgłosić wykonawcę do ZUS oraz odprowadzić należne składki (chyba że wykonawca posiada status studenta do 26. roku życia lub inny tytuł do ubezpieczeń z wynagrodzeniem równym co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, np. etat).
Prowadzenie działalności bez wpisu do CEIDG nie oznacza automatycznego wyłączenia spod przepisów ustawy o VAT oraz rozporządzeń dotyczących kas rejestrujących.
| Obowiązek podatkowy | Zasady w działalności nierejestrowanej w 2026 roku |
|---|---|
| Podatek VAT | Co do zasady przysługuje zwolnienie podmiotowe z VAT (do limitu 240 000 zł rocznie, którego nie da się przekroczyć w ramach działalności nierejestrowanej). Obowiązek rejestracji jako czynny podatnik VAT od pierwszej czynności powstaje wyłącznie przy sprzedaży towarów lub usług objętych wyłączeniami ustawowymi (m.in. usługi doradcze, prawnicze, jubilerskie, sprzedaż części samochodowych, elektroniki czy kosmetyków na odległość). |
| Kasa fiskalna | Przysługuje zwolnienie podmiotowe do kwoty 20 000 zł obrotu rocznie na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (limit liczony proporcjonalnie do okresu sprzedaży w danym roku). Kasa fiskalna jest obowiązkowa od pierwszej transakcji wyłącznie przy czynnościach wymienionych w rozporządzeniu (m.in. usługi fryzjerskie, kosmetyczne, naprawa pojazdów silnikowych, sprzedaż perfum i wód toaletowych). |
Warto również pamiętać, że w przypadku transakcji wewnątrzwspólnotowych (np. nabywania usług reklamowych od zagranicznych kontrahentów takich jak Meta czy Google lub świadczenia usług na rzecz podatników z innych krajów UE) może powstać obowiązek rejestracji jako podatnik VAT-UE – nawet przy korzystaniu ze zwolnienia z VAT w Polsce.
Jeżeli w dowolnym kwartale kalendarzowym przychód należny przekroczy kwotę 10 813,50 zł, działalność nierejestrowana staje się działalnością gospodarczą z dniem, w którym nastąpiło przekroczenie tego progu.
Od tego dnia podatnik ma dokładnie 7 dni na złożenie wniosku o wpis do CEIDG.
Przekroczenie limitu nie wiąże się z żadnymi negatywnymi konsekwencjami podatkowymi, pod warunkiem terminowego dopełnienia obowiązku rejestracyjnego. Ponadto osoba zakładająca jednoosobową działalność gospodarczą po przekroczeniu limitu zachowuje prawo do preferencji przewidzianych dla nowych przedsiębiorców – najpierw do Ulgi na start (przez 6 pełnych miesięcy opłacana jest wyłącznie składka zdrowotna), a następnie przez 24 miesiące do preferencyjnych składek ZUS od obniżonej podstawy wymiaru.
Działalność nierejestrowana w 2026 roku pozwala w bezpieczny i sformalizowany w minimalnym stopniu sposób zweryfikować rentowność pomysłu biznesowego lub legalnie uzyskiwać dodatkowe dochody. Kwartalny limit przychodów w wysokości 10 813,50 zł zapewnia znacznie większą swobodę przy sprzedaży sezonowej i projektowej niż wcześniejsze limity miesięczne.
Szczególnej uwagi wymagają jednak kwestie związane ze świadczeniem usług na rzecz firm (ryzyko oskładkowania na zasadach umowy zlecenia), rozliczaniem transakcji zagranicznych oraz weryfikacją wyłączeń ze zwolnienia z VAT i kasy fiskalnej.
Przed rozpoczęciem sprzedaży lub w momencie, gdy skala działalności zbliża się do ustawowego progu rejestracji w CEIDG, warto przeanalizować najkorzystniejszą formę dalszego opodatkowania oraz obowiązki ewidencyjne. W przypadku wątpliwości dotyczących rozliczenia działalności nierejestrowanej lub planowania założenia firmy zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.