Licencja czy przeniesienie praw autorskich?

Zazwyczaj zdajemy sobie sprawę, że istnieje możliwość udzielenia licencji na prawa autorskie, co niektórzy wiedzą że prawa te można przenieść. Jednak rozróżnienie tych dwóch kwestii bywa już w praktyce dla wielu trudne. Dlatego w tym tekście przedstawiamy prosty przewodnik po licencji i przeniesieniu praw autorskich, wskażemy kiedy jakie rozwiązanie sprawdza się lepiej, a także jakich błędów trzeba się wystrzegać przy zawieraniu umów dotyczących praw autorskich.

Spis treści

Zacznijmy od wyjaśnienia, że licencji i przeniesienia praw autorskich majątkowych nie możemy traktować jako tej samej czynności i używać tych nazw naprzemiennie. Są to osobne sytuacje, z których każda ma inne wymagania i kreuje inną sytuację prawną, ma inne ograniczenia oraz inne konsekwencje. Jednak ich podstawową cechą wspólną jest umożliwienie legalnego korzystania z utworu osobie która wcześniej takiego prawa nie miała.

Przeniesienie praw autorskich – jak sama nazwa wskazuje w określonym zakresie (na konkretnych polach eksploatacji) następuje nieodwracalne przeniesienie praw autorskich majątkowych na nabywcę . Od tego czasu może on samodzielnie nimi dysponować, a dotychczasowy posiadacz (autor) traci możliwość ich wykorzystywania w przeniesionym zakresie. Przeniesienie musi pod rygorem nieważności nastąpić w formie pisemnej (poprzez osobiste podpisanie umowy przez uprawnione strony). Wyzbycie się praw pozbawia też prawa do udzielania licencji w zakresie w jakim zostały przeniesione.

Licencja – jest to jedynie zezwolenie na korzystanie z utworu w pewnym wybranym zakresie (na określonych polach eksploatacji). Może mieć charakter wyłączny lub niewyłączny. Licencje niewyłączne mogą być udzielane wielu podmiotom w tym samym czasie. Licencja może być ograniczona czasowo, a nawet odwołana. Może zostać udzielona także w formie ustnej lub dokumentowej (mailowo).

Przeniesienie praw autorskich a licencja – najważniejsze różnice

Żeby lepiej zobrazować różnice najlepiej wyobrazić sobie rynek nieruchomości:

  • Przeniesienie autorskich praw majątkowych działa jak kupno mieszkania. Sprzedawca sprzedaje Ci swoje prawa definitywnie. Od momentu podpisania umowy i zapłaty to Ty jesteś nowym „właścicielem” utworu w określonym zakresie. Możesz nim swobodnie dysponować, odsprzedać go dalej, a sam twórca traci prawo do korzystania z niego (chyba że umówicie się inaczej).

 

  • Licencja działa jak wynajem mieszkania. Właścicielem praw nadal pozostaje twórca, a Ty dostajesz jedynie pozwolenie na korzystanie z utworu na określonych zasadach (np. przez określony czas, na konkretnym terytorium lub tylko w internecie).

Licencja a przeniesienie praw autorskich - co wybrać?

  • Wybierz przeniesienie praw autorskich, gdy zależy Ci na kontroli nad dalszym wykorzystaniem utworu. W umowie precyzyjnie określ zakres nabywanych uprawnień.

Zazwyczaj to rozwiązanie sprawdza się lepiej gdy zamawiasz utwory budujące tożsamość i wartość firmy, tj. logo lub inna identyfikacja wizualna. Zasadniczo jest to jedyna forma korzystania z utworu gdy chcesz także uzyskać ochronę znaku towarowego.

  • Wybierz licencję, gdy potrzebujesz utworu na określony czas lub nie wymagasz wyłączności. To rozwiązanie warto rozważyć przy projektach o ograniczonym czasie trwania.

Przykładowo

Zdjęcia do jednorazowej kampanii, muzyka do filmu promocyjnego, gotowy szablon strony internetowej czy oprogramowanie biurowe. Licencja będzie w takim przypadku tańsza i umożliwia legalne korzystanie z popularnych rozwiązań (szablonów i wzorów).

Kluczowym jest jednak każdorazowe bardzo precyzyjne sprawdzenie

Na co uważać przy udzielaniu licencji i przenoszeniu praw autorskich?

Sam fakt opłacenia faktury za utwór nie przenosi praw autorskich, nawet jeżeli intencją stron jest jego przeniesienie. Bez wyraźnych zapisów w umowie w najlepszym razie jest to dorozumiana licencja niewyłączna. Każdorazowo w umowie obejmującej wykonanie utworu koniecznie muszą znaleźć się postanowienia co do przeniesienia praw autorskich.

Jeśli decydujesz się na licencję, zwróć uwagę na jej rodzaj. Licencja niewyłączna pozwala twórcy udzielać takich samych zgód innym podmiotom (tak działają np. banki zdjęć czy oprogramowanie w abonamencie). Licencja wyłączna gwarantuje, że w określonym zakresie tylko Ty możesz korzystać z utworu – ale wymaga zachowania formy pisemnej, inaczej jest nieważna.

Zarówno przy przeniesieniu praw, jak i przy licencji, umowa musi wymieniać tzw. pola eksploatacji, czyli konkretne sposoby, w jakie będziesz używać utworu(np. druk na ulotkach, publikacja w social mediach, wykorzystanie w reklamie telewizyjnej). Jeśli w umowie dotyczącej praw autorskich wskażemy tylko możliwość publikacji na stronie internetowej, to już wydrukowanie tej samej grafiki na bilbordzie będzie naruszeniem prawa autorskiego. Nie można też pójść na skróty i wskazać po prostu wszystkich pól eksploatacji lub nie wskazać ich wcale. W takiej sytuacji umowa taka jest nieważna.

W praktyce najwięcej problemów przysparza to co zasadniczo fakt, że prawo umów pozwala na dość dużą swobodę w określaniu dokładnych warunków przejścia praw autorskich / udzielenia licencji. Dopuszcza się złożone konstrukcje, rozkładanie płatności na raty, udzielanie licencji warunkowych, czy też cały szereg innych rozwiązań. 

Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu umowy licencyjnej lub umowy przeniesienia praw autorskich? Skontaktuj się z naszą Kancelarią. Pomożemy dobrać rozwiązanie do Twojej sytuacji i zadbać o ochronę Twoich interesów.

Jeśli ten artykuł był dla Ciebie pomocny, udostępnij go znajomym!
Zapraszamy do kontaktu
Skontaktuj się z nami